1). What Is BMT ?
A). Behavioral modification therapy is a psychotherapeutic approach that aims to eliminate or reduce maladaptive or problematic behaviors by changing specific behaviors using reinforcement and punishment techniques. It is based on the principles of operant conditioning, primarily developed by B.F. Skinner. In this therapy, desirable behaviors are encouraged through positive reinforcement (rewards), while undesirable behaviors are reduced through punishments or removal of stimuli. The therapy involves identifying problem behaviors and their antecedents and consequences, then applying strategies like positive reinforcement, negative reinforcement, token economies, time-outs, and behavior contracts to shape behavior over time.
For children, behavioral modification therapy helps address various behavioral problems such as attention-deficit hyperactivity disorder (ADHD), oppositional defiant disorder (ODD), conduct disorder, and other disruptive behaviors. It can be used to teach new positive behaviors, improve social skills, manage emotions, and reduce negative behaviors. Techniques include:
• Positive reinforcement: Rewarding good behavior to increase its occurrence.
• Negative reinforcement: Removing unpleasant stimuli when the child exhibits desired behavior.
• Token economy: Using tokens or stickers as rewards that can be exchanged for privileges or treats.
• Time-out: Temporarily removing the child from a situation to calm down and reflect on behavior.
• Behavior contracts: Agreements between parents and children that outline expectations, rewards, and consequences.
Behavioral modification therapy can be part of a broader treatment plan, often alongside cognitive behavioral therapy (CBT), parent training, and other interventions, to provide structured support for children’s behavioral challenges.
This approach is effective in encouraging positive behavioral change and can be tailored based on the child’s specific needs and family environment.
1.1) what is behavioural Therapy in Autism?
A). Behavioral therapy in autism is a specialized intervention that aims to help individuals with autism spectrum disorder (ASD) change behaviors that interfere with their ability to function and interact with others . The therapy focuses on teaching positive and appropriate responses to various situations that typically cause distress or difficulty for individuals with ASD.
Definition and Purpose
Behavioral therapy for autism encompasses a range of methods developed to address specific problem behaviors by analyzing, understanding, and modifying them through structured techniques. These interventions are grounded in the principle that behaviors can be learned and unlearned, typically using rewards or positive reinforcement to encourage desirable behaviors and discourage harmful or disruptive ones.
Goals and Outcomes
Behavioral therapy for autism aims to:
1. Increase positive behaviors (such as communication, play, and social skills)
2. Decrease negative or harmful behaviors (such as tantrums, aggression, or self-injury)
3. Help individuals learn practical skills for independence and social interaction.
1.2) what are different types of behavioural Therapys used for autistic kids ?
A). There are several main types of behavioral therapies frequently used for autistic children, tailored to address various symptoms and needs:
Applied Behavior Analysis (ABA)
ABA is the most widely used behavioral therapy for autism, focusing on teaching specific social, communication, and learning skills through positive reinforcement and measurable progress. It includes structured programs such as Discrete Trial Training (DTT), Early Intensive Behavioral Intervention (EIBI), Pivotal Response Training (PRT), and Positive Behavioral Support (PBS).
Cognitive Behavioral Therapy (CBT)
CBT is applied to help autistic children manage anxiety and emotional challenges by teaching them to recognize and change negative patterns of thinking.
Play Therapy
This therapy uses play-based activities to help children develop appropriate social and emotional responses, often adapted to their developmental level.
Developmental Therapies
Examples include Floortime and Developmental Social-Pragmatic (DSP) models, which focus on enhancing overall developmental skills, communication, and relationships.
Family-Based and Combined Therapies
Family-based approaches emphasize training and involvement of parents, while combined therapies such as the Early Start Denver Model and JASPER blend behavioral and developmental methods for comprehensive intervention.
Other Therapy Types
Additional meaningful therapies for autistic children include:
1. Occupational Therapy (OT): For improving self-care and daily living skills.
2. Speech and Language Therapy: For improving verbal and non-verbal communication.
3. Social-Relational Approaches: Such as Relationship Development Intervention (RDI), which helps foster emotional bonds and flexible thinking.
4. Alternative therapies like music and art therapy are considered emerging or complementary.
The choice of therapy depends on each child’s strengths and specific needs, and it often involves collaboration among therapists, families, and educators.
1.3) what Is Behavioural Assesments & It’s Purpose ?
A). Behavioural assessments in children are evaluations used to understand children’s behavior by identifying patterns, causes, and challenges. These assessments help determine if a child’s behavior falls outside the typical range for their age and if it is linked to underlying issues such as developmental delays, ADHD, emotional difficulties, or other behavioral disorders. They often involve observations, parent and teacher questionnaires, interviews, and standardized checklists to gather comprehensive information about the child’s behavior in different environments like home and school. The goal is to guide diagnosis, treatment planning, and development of personalized educational or therapeutic interventions to support the child’s social, emotional, and academic growth.
Purpose of Behavioural Assessments
• To identify causes and patterns of challenging behavior in children.
• To diagnose conditions like ADHD, Oppositional Defiant Disorder (ODD), Conduct Disorder, or developmental delays.
• To inform and tailor educational plans and treatment strategies.
• To monitor changes in behavior over time and effectiveness of interventions.
Methods Used
• Questionnaires filled out by parents, teachers, or caregivers.
• Direct observation of the child’s behavior in natural settings.
• Clinical interviews with the child and caregivers.
• Standardized tools like the Vineland Adaptive Behavior Scales or Behavior Assessment System for Children (BASC).
Benefits
• Provides detailed insights into the child’s unique behavioral and emotional needs.
• Supports personalized and adaptive learning and therapeutic environments.
• Enhances collaboration among educators, parents, and professionals.
• Helps children achieve better academic and social outcomes while supporting emotional development.
2). What Is ABA Therapy ?
A). Applied Behavior Analysis (ABA) therapy is a scientific approach focused on understanding how behavior works and how learning takes place. It aims to increase helpful behaviors and decrease harmful or problematic behaviors by using principles of learning and reinforcement. ABA therapy is often used with children, especially those with autism spectrum disorder and developmental challenges, to teach new skills, improve communication, social skills, daily living activities, and reduce problem behaviors through positive reinforcement.
ABA therapy works by breaking down behaviors into small, manageable steps and rewarding the child with meaningful positive reinforcement (like praise, toys, or access to preferred activities) whenever a desired behavior is performed. This encourages the child to repeat the behavior, leading to lasting behavior changes. The therapy is highly flexible and personalized for each child and can be provided at home, school, or other community settings.
Techniques used in ABA therapy for children include discrete trial training (structured teaching through repeated trials), modeling (demonstrating desired behaviors), use of communication aids like picture exchange, and reinforcement systems (rewards or tokens for positive behavior). ABA also helps children learn everyday skills such as dressing, eating, and emotional regulation, which promote independence and smoother social interactions. Problem behaviors are addressed by understanding what triggers them and using specific strategies to teach alternative appropriate behaviors. The therapy also involves caregivers and family members to support continued progress outside therapy sessions.
In summary, ABA therapy is a step-by-step behavior therapy that uses positive reinforcement to teach children new skills and reduce problem behaviors, making it effective for children with various special needs and developmental issues.
3). What Is CBT Therapy ?
A). CBT (Cognitive Behavioral Therapy) is a type of talk therapy that helps children understand how their thoughts and emotions affect their behavior and teaches them to replace negative or unhelpful thought patterns with positive and productive ones. It is used to help children manage a variety of emotional and behavioral problems by giving them practical skills to cope with stress, anxiety, impulsivity, depression, and other challenges. CBT empowers children by providing strategies to improve self-control, problem-solving, and coping skills, which they can use throughout their lives.
CBT is effective because it addresses the interconnectedness of thoughts, feelings, and behaviors, providing children with lifelong skills to handle difficulties better and improve their mental health.
Cognitive Behavioral Therapy (CBT) is a form of structured, goal-oriented talk therapy that helps individuals identify and change unhelpful or distorted thinking patterns and behaviors. It is used to treat a variety of mental health conditions including depression, anxiety, PTSD, and more. CBT works on the principle that psychological problems stem partly from faulty thinking and learned patterns of unhelpful behavior, and through therapy, people can learn better coping skills and ways to manage their symptoms. The therapy involves recognizing negative thoughts, reevaluating them realistically, and practicing behavioral changes to improve emotional regulation and quality of life. It is supported by substantial scientific evidence and is effective either alone or combined with other treatments like medications.
2). What Is ABA Therapy ?
A). Applied Behavior Analysis (ABA) therapy is a scientific approach focused on understanding how behavior works and how learning takes place. It aims to increase helpful behaviors and decrease harmful or problematic behaviors by using principles of learning and reinforcement. ABA therapy is often used with children, especially those with autism spectrum disorder and developmental challenges, to teach new skills, improve communication, social skills, daily living activities, and reduce problem behaviors through positive reinforcement.
ABA therapy works by breaking down behaviors into small, manageable steps and rewarding the child with meaningful positive reinforcement (like praise, toys, or access to preferred activities) whenever a desired behavior is performed. This encourages the child to repeat the behavior, leading to lasting behavior changes. The therapy is highly flexible and personalized for each child and can be provided at home, school, or other community settings.
Techniques used in ABA therapy for children include discrete trial training (structured teaching through repeated trials), modeling (demonstrating desired behaviors), use of communication aids like picture exchange, and reinforcement systems (rewards or tokens for positive behavior). ABA also helps children learn everyday skills such as dressing, eating, and emotional regulation, which promote independence and smoother social interactions. Problem behaviors are addressed by understanding what triggers them and using specific strategies to teach alternative appropriate behaviors. The therapy also involves caregivers and family members to support continued progress outside therapy sessions.
In summary, ABA therapy is a step-by-step behavior therapy that uses positive reinforcement to teach children new skills and reduce problem behaviors, making it effective for children with various special needs and developmental issues.
4). Why Do Autistic / ADHD Kids Facing Behavioural Problems ?
A). Children with autism and ADHD often experience behavioral problems due to several underlying factors related to their neurological and developmental differences.
For children with autism, behavioral challenges often arise because they:
• Struggle to understand others’ social cues and expectations.
• Have difficulty with communication, which leads to frustration when they cannot express their needs or feelings.
• Experience sensory sensitivities or sensory overload, which can overwhelm them.
• Find changes in routines or transitions stressful and hard to manage.
• Have trouble understanding and regulating their emotions.
• May act out to communicate unmet needs or cope with anxiety and discomfort in their environment.
For children with ADHD, behavioral problems often stem from:
• Difficulty controlling impulses and managing frustration.
• Trouble focusing on tasks that are repetitive, boring, or require sustained effort.
• High levels of hyperactivity and impulsivity which can lead to quick temper outbursts, defiance, or tantrums.
• Challenges in emotional regulation causing negative behavior patterns.
• Conflicts arising from repetitive discipline and misunderstanding from adults.
• Occurrence of comorbid conditions like oppositional defiant disorder (ODD) in some cases.
Thus, for both autism and ADHD, behavioral problems are often a combination of neurological differences affecting social understanding, communication, sensory processing, emotional regulation, and environmental stressors, rather than intentional misbehavior. Understanding these causes helps in developing supportive strategies to manage behaviors effectivel.
5). What Is Meant By Understanding & Responding In Autism / ADHD Kids ?
A). communication and social cues can be difficult. They may have trouble comprehending language, non-verbal signals, and emotions, leading to challenges in responding appropriately in social interactions. They often communicate through behaviors or non-verbal means and benefit from visual aids, clear routines, and support to express their needs.
Children with ADHD, while also facing social and emotional regulation difficulties, usually have more intact intuitive social understanding than autistic children but may struggle with impulsivity, attention, and managing emotional responses.
Both groups benefit from structured support in emotional regulation, communication strategies, and predictable routines to help them understand their environment and respond positively. Teaching replacement behaviors, problem-solving skills, and using visual supports can improve their ability to manage feelings and reactions effectively.
In essence, understanding in this context means the child’s ability to comprehend social cues, language, emotions, and situations, while responding refers to how they react or communicate back, which may require tailored support for children with autism and ADHD.
6). what are the activities involved to improve understanding and responding in special kids ?
A). variety of activities are helpful for improving understanding and responsiveness in special kids, especially those with autism and other developmental challenges. These activities target both receptive (understanding) and expressive (responding) language skills through play, communication, sensory, and social engagement.
Activities to Improve Understanding
1. Listening Games: Games like “Simon Says,” “I Spy,” and “Bop It” help children follow instructions and focus attention on speech and cues.
2. Reading Picture Books: Pointing to and naming objects in books supports word comprehension and recognition.
3. Visual Supports: Use pictures, symbols, gestures, and facial expressions to reinforce spoken language and aid comprehension.
4. Role-Playing: Acting out scenarios helps kids understand routines and situations, and builds empathy.
5. Routine Conversations: Engage in predictable and daily routines (mealtime, car rides) to foster understanding in familiar contexts.
6. Sensory Play: Activities using different textures, sounds, or movements help regulate sensory input and boost focus.
Activities to Improve Responding
1. Name Game: A group activity where each child says and repeats names, practicing introductions and engagement.
2. Question Asking: Prompt children to ask and answer simple questions about favorite toys or daily events.
3. Positive Reinforcement: Reward desired responses (e.g., answering their name, using words) with favorite snacks, toys, or praise.
4. Sharing Time: Children take turns sharing favorite items or stories with peers, practicing turn-taking and communication.
5. Using Favorite Toys/Foods: Encourage children to gesture, sign, or use words to request items, gradually increasing their expressive communication.
Social and Creative Activities
1. Storytelling and Drama: Engage children in creating and acting out stories to build expressive language and imagination.
2. Building Blocks/LEGOs: Construction play enhances motor skills, problem-solving, and communication as children describe and plan their creations.
3. Gardening and Swimming: Nature-based and physical activities promote responsibility, patience, and social interaction while providing sensory and emotional benefits.
4. Arts and Crafts: Allow children to express themselves with drawing, making collages, or shaping Play-Doh, supporting both receptive and expressive communication.
Everyday Tips
1. Use Simple Instructions: Communicate using single words or brief phrases.
2. Frequent Conversations: Use simple dialogue to build familiarity and comfort with responding.
3. Encourage Turn-Taking: Social games and group activities teach skills in responding and interacting with others.
7). What Is The Need Of CBT / BMT / ABA Therapy For Autism Kids ?
A). Behavioral modification therapy and ABA (Applied Behavior Analysis) therapy are given to children with autism to help them improve important life skills and reduce challenging behaviors. ABA therapy is an evidence-based intervention that helps children learn communication skills, social skills, daily living skills, and emotional regulation. It uses positive reinforcement and systematic teaching to increase desired behaviors and decrease negative or harmful behaviors. This therapy helps children with autism become more independent, improve their interactions with others, and succeed in school and daily activities. Behavioral modification therapy also targets reducing problem behaviors by identifying causes and teaching healthier alternatives, which helps create a calmer environment for the child and family. The ultimate goal of these therapies is to improve the child’s quality of life and enable better functioning in everyday settings by breaking complex skills into manageable steps and providing individualized support tailored to each child’s needs.
• To help children manage conditions such as ADHD, anxiety, mood disorders, trauma, PTSD, OCD, and depression.
• To teach children how to handle negative thoughts, control impulsive behaviors, and develop healthy coping mechanisms.
• To provide children with skills to improve social interactions, emotional regulation, and problem-solving abilities.
• To support children with specific challenges like autism spectrum disorders or selective mutism.
• To empower children to gain control over their thoughts and emotions, which helps reduce symptoms and improves overall well-being.
8). What Are The Activities Used To Improve Fine Motor / Gross Motor Skills For Autism / ADHD Kids ?
A). children with autism and ADHD, fine and gross motor activities are tailored to their developmental needs and challenges.
Gross Motor Activities
Gross motor skills involve large muscle groups and whole-body movements. Activities help improve muscle strength, coordination, balance, and confidence. Some examples include:
• Marching in place (imitating steps)
• Jumping on a trampoline (sensory input and motor planning)
• Playing ball games like rolling or catching a ball
• Crawling or modified crawling for core and limb strengthening
• Wall push-ups for posture and balance
• Jumping jacks, hopscotch, climbing stairs, riding bicycles
• Yoga poses (downward dog, cat/cow) to improve balance and concentration
These activities support movement independence and can be adapted in difficulty based on the child’s progress and sensory sensitivities.
Fine Motor Activities
Fine motor skills involve smaller movements primarily using the hands and fingers. Activities designed to improve these skills include:
• Sorting games (categories or colors)
• Drawing or coloring with fingers or tools
• Playing with playdough or kinetic sand to strengthen hand muscles
• Manipulating small objects such as beads, buttons, or puzzles
• Rice or cereal races (using spoons to transfer small items)
These activities enhance hand-eye coordination, dexterity, and functional use of hands for tasks like writing and self-care.
Additional Considerations
• Gross motor skill delays in children with autism and ADHD can impact balance, coordination, and participation in team sports or physical activities.
• Structured physical exercise programs (e.g., twice weekly sessions) improve both fine and gross motor skills.
• Sensory sensitivities in autism require activity modifications for comfort and engagement.
• Motor activities positively influence cognitive functions and academic performance, especially for children with AD.
These activities are typically integrated into therapy plans by occupational therapists and physical therapists and supported at home for gradual skill development and confidence building.
This comprehensive combination of motor skill activities helps children with autism and ADHD improve movement abilities, coordination, and daily functioning.
9). what is the basic age that the Perents must put focus on the behaviour issue of their kids ?
A). Parents should start focusing on their child’s behavior issues as early as possible, particularly during the toddler and preschool years (ages 2–7), as children are most responsive to behavioral interventions and therapy before age 7. Early intervention is recommended because behavioral challenges in young children tend not to disappear on their own, and addressing them early can be more effective and help set a positive trajectory for future development.
Why Early Attention Matters
Children under seven are developing critical social, emotional, and behavioral skills, and guiding them appropriately during this window fosters healthy growth. Persistent behavioral issues—such as extreme tantrums, aggression, non-compliance, or behaviors that disrupt daily life—should not be ignored and may warrant professional advice and intervention even in toddlers or preschoolers. The longer maladaptive behaviors persist, the harder they are to change later in childhood.
Signs to Watch For
Focus should be placed on behavior that is extreme, persistent, or disruptive to family life or social settings, especially in children under seven. Warning signs include:
1. Excessive aggressiveness or frequent, prolonged tantrums
2. Constant defiance and inability to follow instructions
3. Behavior disruptive to family or school routines
4. Self-harm or significant withdrawal from social interaction
Parent Strategies and Support
Parent-focused interventions, such as Parent-Child Interaction Therapy and positive parenting programs, are effective and can be started as early as age two. Teaching parents how to respond appropriately according to the child’s developmental stage is crucial for shaping positive behaviors.
Early focus—ideally starting in the toddler or preschool years—offers the greatest opportunity for influencing long-term behavioral outcomes.
10). How To Teach Good Behaviour And Bad Behaviour For Autism / ADHD Kids ?
A). Autism and ADHD children’s behavior teaching involves reinforcing good behavior and reducing bad behavior using structured, supportive methods focused on understanding the child’s needs and motivations. This teaching is important to help them navigate social norms, manage emotions, improve communication, and gain life skills, reducing stress and enhancing their quality of life.
Why Teach Good and Bad Behavior
Children with autism and ADHD often face challenges with communication, social skills, sensory sensitivities, and emotional regulation. Teaching behavior helps them understand expectations, build adaptive skills, and reduce behaviors that might be disruptive or unsafe. Positive behavior teaching supports their development and helps caregivers and educators provide effective support rather than punishment, which can cause distress or be ineffective.
How to Teach Good Behavior
• Use structured, predictable routines to reduce anxiety and create clear expectations.
• Reinforce positive behaviors immediately with praise, rewards, or preferred activities.
• Utilize Applied Behavior Analysis (ABA) techniques, focusing on the ABC model (Antecedent, Behavior, Consequence) to understand and encourage desirable behaviors.
• Employ visual supports, social stories, and role-playing to teach social skills and appropriate behaviors.
• Build on the child’s strengths and interests to motivate engagement and learning.
• Use sensory integration strategies to help children manage sensory sensitivities that may impact behavior.
How to Manage or Teach to Reduce Bad Behavior
• Identify triggers and reasons behind challenging behavior by observing and documenting when and where behaviors occur.
• Respond with calm, consistent consequences, emphasizing positive reinforcement more than punishment.
• Use clear rules, quiet time, and planning to manage challenging behavior.
• Avoid harsh tones, physical punishment, or punishment during meltdowns, as these may worsen behavior.
• Modify the environment or routines to minimize triggers (e.g., noise-cancelling headphones in loud places).
• Teach alternative communication or skills to express needs instead of negative behaviors.
Tips for ADHD Children
• Provide immediate positive reinforcement for desired behaviors.
• Use clear, consistent warnings and consequences.
• Incorporate movement and physical activities to help maintain focus.
• Teach self-monitoring techniques and use visual prompts.
• Maintain a positive, patient attitude and create engaging, gamified learning experiences.
11). Which Therapies Required To Resolve Behavioral Issue In Autism Or ADHD Kids ?
A). Autistic and ADHD children with behavioral issues are typically treated with behavioral therapies such as Applied Behavior Analysis (ABA) therapy, Behavior Management Therapy, and Cognitive Behavioral Therapy (CBT). These therapies aim to reduce problematic behaviors, teach new skills, improve communication, social interaction, and emotional regulation through positive reinforcement and structured interventions.
Therapies for Autism with Behavioral Issues
• Applied Behavior Analysis (ABA): Intensive one-on-one therapy focusing on rewarding positive behaviors and reducing unwanted behaviors by breaking tasks into achievable steps. ABA helps children develop language, social, and daily living skills by repetitive practice and reinforcement.
• Behavior Management Therapy: Reinforces wanted behaviors and reduces undesired behaviors by modifying the environment and teaching coping skills, often involving parents and caregivers for consistency.
• Speech and Occupational Therapy: Frequently combined with behavioral therapy to improve communication and motor skills, supporting overall behavior improvement.
Therapies for ADHD with Behavioral Issues
• Behavior Therapy/Behavioral Parent Training: Helps parents and caregivers set clear goals, apply consistent rewards and consequences, and adapt environments to improve attention and reduce hyperactivity and impulsivity.
• Cognitive Behavioral Therapy (CBT): Focuses on emotional regulation, problem-solving, and replacing maladaptive behavior with healthier alternatives.
• Behavior Modification Techniques: Use of charts, rewards, and structured routines to enhance positive behavior.
• Therapists may also teach executive function skills like planning and organization to help manage ADHD symptoms effectively.
Both autism and ADHD behavioral therapies emphasize consistent positive reinforcement and involve families for better outcomes. In some cases, medication may be combined with behavioral approaches for ADHD for enhanced symptom control, but behavioral therapy remains key for teaching long-term skills.
12). how to Interact or Mingle ADHD / Autistic kids with normal kids ?
A). To help kids with ADHD or autism interact or mingle smoothly with neurotypical (normal) kids, the key is structured, supportive, and inclusive approaches that create comfortable social opportunities for all children. Here are effective strategies consolidated from expert sources:
Tailored Social Activities
1. Arrange social outings and playdates in familiar, comfortable settings where children can engage in activities they enjoy, such as games or clubs around their special interests. This helps autistic or ADHD kids practice sharing, turn-taking, and communication in relaxed environments.
2. Use inclusive group games like board games, role-playing, or cooperative crafts that encourage teamwork and communication.
Social Skills Coaching and Modeling
1. Practice key social skills at home or in small groups, including turn-taking, initiating conversations, expressing emotions, and problem-solving. Role-playing social scripts can prepare children for real interactions .
2. Pair kids with peers who model strong social skills to encourage natural learning through observation and participation .
Supportive Communication Tools and Supports
1. Use visual supports like social stories, communication cards, or emotion flashcards to clarify social rules, expectations, and emotions in a concrete way .
2. Teach children to recognize signs of anxiety or overwhelm and give them permission to take breaks to prevent stress during social situations .
Building Empathy and Inclusivity
1. Educate neurotypical children about neurodiversity to enhance understanding and acceptance, making interactions more positive and inclusive.
2. Encourage autistic or ADHD children to express empathy and reciprocity by teaching awareness of others’ feelings and social cues .
13). what are the activities involved to mingle adhd / autistic kids with normal kids ?
A). To mingle children with ADHD or autism with neurotypical (“normal”) kids effectively, a variety of social integration activities are recommended that enhance social skills, communication, and peer interaction while considering sensory needs.
Social Skill Activities
1. Activities like staring contests, face games, name games, role play, and sharing time help foster social communication and turn-taking skills among children with autism and ADHD by providing structured social interactions.
2. Using social stories, video modeling, and emotion cards aids in teaching emotional recognition and appropriate social responses.
3. Implement play therapy and integrated play groups where neurotypical children (“expert players”) play alongside children with autism/ADHD (“novice players”) under adult facilitation to practice symbolic and social play.
Structured Group Activities
1. Enrolling children in group classes (music, art, sports) creates a structured social setting to develop social skills and peer interaction.
2. Small lunch groups with structured topic discussions or games like Uno help break down social situations into manageable parts and encourage communication.
3. Programs such as sports clubs, art classes, and community service projects provide natural settings for social engagement with peers.
Sensory Considerations
1. It’s important to accommodate sensory sensitivities common in autistic and ADHD children by choosing appropriate activities and environments to avoid overwhelming stimuli.
2. Movement activities adapted to their sensory needs can also help in improving attention and social participation.
Peer Modeling and Support
1. Pairing autistic/ADHD children with peers who have strong social skills encourages natural social learning and reduces feelings of isolation.
2. Reinforcing positive social behaviors with praise and concrete rewards can motivate engagement.
Community-Based Interaction
1. Regular visits to local parks or playgrounds provide informal social exposure and practice.
2. Encouraging participation in community events helps build social competence in diverse settings.
In summary, mingling ADHD and autistic children with neurotypical peers involves a blend of structured social skill-building activities, accommodating sensory needs, peer modeling, and community involvement. Trained adult facilitation can guide interactions to maximize social gains and inclusivity.
This holistic approach increases communication skills, self-confidence, social interaction, and problem-solving abilities while addressing the unique challenges faced by these children in social integration.
1). BMT అంటే ఏమిటి?
A). బిహేవియరల్ మాడిఫికేషన్ థెరపీ (Behavioral Modification Therapy – BMT) అనేది ఒక సైకోథెరప్యూటిక్ విధానం, దీని ఉద్దేశ్యం తప్పు లేదా సమస్యాత్మక ప్రవర్తనలను తగ్గించడం లేదా తొలగించడం మరియు మంచి ప్రవర్తనలను ప్రోత్సహించడం.
ఈ విధానం B.F. Skinner రూపొందించిన ఆపరెంట్ కండీషనింగ్ (Operant Conditioning) సిద్ధాంతంపై ఆధారపడి ఉంటుంది. ఈ సిద్ధాంతం ప్రకారం, ఒక ప్రవర్తనకు తరువాత వచ్చే ఫలితాలు ఆ ప్రవర్తన కొనసాగటాన్ని లేదా తగ్గటాన్ని నిర్ణయిస్తాయి — మంచి ఫలితాలు వస్తే ఆ ప్రవర్తన పెరుగుతుంది, చెడు ఫలితాలు వస్తే తగ్గుతుంది.
—
BMT లో ఉపయోగించే ప్రధాన పద్ధతులు:
Positive Reinforcement (ధనాత్మక బలపరిచడం): మంచి ప్రవర్తనకు బహుమతి ఇవ్వడం ద్వారా ఆ ప్రవర్తన మరింత పెరగడం.
Negative Reinforcement (ప్రతికూల బలపరిచడం): పిల్లవాడు మంచి ప్రవర్తన చూపినప్పుడు అసహ్యమైన పరిస్థితిని తొలగించడం.
Token Economy (టోకెన్ సిస్టమ్): టోకెన్లు లేదా స్టిక్కర్లు ఇవ్వడం; తరువాత వాటిని బహుమతులు లేదా ప్రత్యేక అవకాశాలుగా మార్చుకోవడం.
Time-Out (టైమ్-ఔట్): పిల్లవాడిని కొంతసేపు ఆ పరిసరాల నుండి దూరం చేయడం, అతడు ప్రశాంతంగా ఉండి తన ప్రవర్తనను ఆలోచించడానికి.
Behavior Contract (ప్రవర్తనా ఒప్పందం): తల్లిదండ్రులు మరియు పిల్లల మధ్య ప్రవర్తనా నియమాలు, బహుమతులు, మరియు శిక్షలను పేర్కొనే ఒక ఒప్పందం.
—
పిల్లలలో వినియోగం:
BMT ఎక్కువగా ఈ పరిస్థితుల్లో ఉన్న పిల్లలకు ఉపయోగపడుతుంది:
ADHD (అటెన్షన్ డెఫిసిట్ హైపర్ యాక్టివిటీ డిసార్డర్)
ODD (ఒప్పోజిషనల్ డిఫియంట్ డిసార్డర్)
కండక్ట్ డిసార్డర్ (ప్రవర్తనా లోపాలు)
ఇతర ప్రవర్తనా లేదా భావోద్వేగ సమస్యలు
ఈ థెరపీ పిల్లలలో:
మంచి ప్రవర్తనను నేర్పడం
సామాజిక మరియు భావోద్వేగ నైపుణ్యాలను మెరుగుపరచడం
ప్రతికూల లేదా దుష్ప్రవర్తనను తగ్గించడం లో సహాయపడుతుంది.
—
ఇతర థెరపీ లతో కలిపి వినియోగం:
BMT ని తరచుగా ఈ విధమైన థెరపీలతో కలిపి ఉపయోగిస్తారు:
CBT (కాగ్నిటివ్ బిహేవియరల్ థెరపీ)
Parent Training Programs (తల్లిదండ్రుల శిక్షణ కార్యక్రమాలు)
School-Based Interventions (పాఠశాల ఆధారిత విధానాలు)
దీని వల్ల పిల్లల వ్యక్తిగత అవసరాలు మరియు పరిసరాల ప్రకారం ప్రత్యేక సహాయం అందుతుంది.
1.1) ఆటిజం లో బిహేవియరల్ థెరపీ అంటే ఏమిటి?
A). ఆటిజం లో బిహేవియరల్ థెరపీ అనేది ఒక ప్రత్యేక చికిత్సా విధానం, ఇది ఆటిజం స్పెక్ట్రమ్ డిసార్డర్ (ASD) ఉన్న వ్యక్తుల్లో, వారి ప్రవర్తనను మార్చడం ద్వారా ఇతరులతో మాట్లాడడం, సమాజంలో కలిసిపోవడం, మరియు రోజువారీ పనులు చేయడంలో సహాయం చేస్తుంది.
ఈ థెరపీ ప్రధానంగా వివిధ పరిస్థితుల్లో సరైన మరియు సానుకూల స్పందనలు నేర్పించడం మీద దృష్టి పెడుతుంది — ఇవి సాధారణంగా ఆటిజం ఉన్న పిల్లలకు కష్టంగా అనిపించే పరిస్థితులు అవుతాయి.
—
నిర్వచనం మరియు ఉద్దేశ్యం (Definition and Purpose):
ఆటిజం కోసం బిహేవియరల్ థెరపీ అనేది ప్రత్యేక సమస్యాత్మక ప్రవర్తనలను గుర్తించి, అర్థం చేసుకుని, మరియు మార్చే విధానం.
ఈ థెరపీ ప్రవర్తన నేర్చుకోవచ్చు, అలాగే నేర్చుకున్నది మానవచ్చు అనే సిద్ధాంతంపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
ఇందులో రివార్డులు (బహుమతులు) లేదా పాజిటివ్ రీఇన్ఫోర్స్మెంట్ (ధనాత్మక బలపరిచడం) ద్వారా మంచిపనులను ప్రోత్సహించి, హానికరమైన లేదా అడ్డంకి కలిగించే ప్రవర్తనలను తగ్గించడం జరుగుతుంది.
—
లక్ష్యాలు మరియు ఫలితాలు (Goals and Outcomes):
ఆటిజం లో బిహేవియరల్ థెరపీ లక్ష్యాలు ఇవి:
1. సానుకూల ప్రవర్తనలను పెంచడం — ఉదాహరణకు కమ్యూనికేషన్ (మాట్లాడే నైపుణ్యం), ఆట, మరియు సామాజిక నైపుణ్యాలు.
2. ప్రతికూల లేదా హానికర ప్రవర్తనలను తగ్గించడం — ఉదాహరణకు tantrums (కోపం ప్రదర్శించడం), aggression (ఆగ్రహం), లేదా self-injury (తమను తాము గాయపరచుకోవడం).
3. స్వతంత్రత మరియు సామాజిక పరస్పర చర్యలకు అవసరమైన ప్రాయోగిక నైపుణ్యాలను నేర్పించడం.
1.2) ఆటిజం ఉన్న పిల్లల కోసం ఉపయోగించే బిహేవియరల్ థెరపీ రకాలేమిటి?
A). ఆటిజం ఉన్న పిల్లలలో ఉన్న వివిధ లక్షణాలు మరియు అవసరాలను దృష్టిలో ఉంచుకుని, అనేక రకాల బిహేవియరల్ థెరపీలు ఉపయోగిస్తారు. ఇవి పిల్లల ప్రవర్తన, కమ్యూనికేషన్, సామాజిక నైపుణ్యాలు, మరియు భావోద్వేగ నియంత్రణను మెరుగుపరచడంలో సహాయపడతాయి.
—
1. Applied Behavior Analysis (ABA)
ABA అనేది ఆటిజం కోసం అత్యధికంగా ఉపయోగించే థెరపీ.
ఇది పిల్లలకు సామాజిక, కమ్యూనికేషన్ మరియు నేర్చుకునే నైపుణ్యాలు నేర్పించడానికి పాజిటివ్ రీఇన్ఫోర్స్మెంట్ (ధనాత్మక బలపరిచడం) ను ఉపయోగిస్తుంది.
ఇందులోని ముఖ్యమైన పద్ధతులు:
Discrete Trial Training (DTT) – ఒకటోకటి దశలుగా పనులను నేర్పడం.
Early Intensive Behavioral Intervention (EIBI) – చిన్న వయసులో ప్రారంభించే ABA పద్ధతి.
Pivotal Response Training (PRT) – పిల్లల ఆసక్తుల ఆధారంగా నేర్పించడం.
Positive Behavioral Support (PBS) – సమస్యాత్మక ప్రవర్తనలను తగ్గించి మంచి ప్రవర్తనను ప్రోత్సహించడం.
—
2. Cognitive Behavioral Therapy (CBT)
CBT ను ఆటిజం ఉన్న పిల్లలలో ఆందోళన, భయం, మరియు భావోద్వేగ సమస్యలను తగ్గించడానికి ఉపయోగిస్తారు.
ఇది పిల్లలకు తప్పు ఆలోచనల నమూనాలను గుర్తించడం మరియు మార్చడం నేర్పిస్తుంది.
—
3. Play Therapy (ఆటల ద్వారా చికిత్స)
ఈ థెరపీ లో ఆటల ద్వారా నేర్పడం ప్రధానంగా ఉంటుంది.
పిల్లల సామాజిక మరియు భావోద్వేగ ప్రతిస్పందనలను అభివృద్ధి చేయడానికి ఆట ఆధారిత చర్యలను ఉపయోగిస్తారు.
ఇది పిల్లల వయస్సు మరియు అభివృద్ధి స్థాయికి అనుగుణంగా ఉండే విధంగా మార్చబడుతుంది.
—
4. Developmental Therapies (అభివృద్ధి ప్రధానమైన థెరపీలు)
ఉదాహరణలు:
Floortime Therapy
Developmental Social-Pragmatic (DSP) Model
ఇవి పిల్లల మొత్తం అభివృద్ధి, కమ్యూనికేషన్, మరియు సంబంధాలను మెరుగుపరచడంపై దృష్టి పెడతాయి.
—
5. Family-Based మరియు Combined Therapies
Family-Based Therapies లో తల్లిదండ్రుల పాత్ర చాలా ముఖ్యమైనది.
పిల్లల ప్రవర్తనను మెరుగుపరచడానికి తల్లిదండ్రులకు శిక్షణ ఇవ్వడం జరుగుతుంది.
Combined Therapies (మిశ్రమ థెరపీలు) — ఉదాహరణకు:
Early Start Denver Model (ESDM)
JASPER (Joint Attention, Symbolic Play, Engagement & Regulation)
ఇవి బిహేవియరల్ మరియు అభివృద్ధి పద్ధతులను కలిపి ఉపయోగించే సమగ్ర థెరపీలు.
—
6. ఇతర ముఖ్యమైన థెరపీలు (Other Therapy Types):
1. Occupational Therapy (OT): పిల్లల స్వీయ సంరక్షణ మరియు రోజువారీ జీవన నైపుణ్యాలను మెరుగుపరుస్తుంది.
2. Speech and Language Therapy: మాటల ద్వారా మరియు మాటలేతర కమ్యూనికేషన్ (non-verbal communication) ను అభివృద్ధి చేస్తుంది.
3. Social-Relational Approaches: ఉదా. Relationship Development Intervention (RDI) – ఇది భావోద్వేగ అనుబంధం మరియు అనుకూల ఆలోచన (flexible thinking) ను ప్రోత్సహిస్తుంది.
4. Alternative Therapies: ఉదా. Music Therapy మరియు Art Therapy – ఇవి అదనపు లేదా సహాయక థెరపీలు, సృజనాత్మక వ్యక్తీకరణకు సహాయపడతాయి.
1.3) ప్రవర్తనా మూల్యాంకనం (Behavioural Assessment) అంటే ఏమిటి? దాని ఉద్దేశ్యం ఏమిటి?
A). ప్రవర్తనా మూల్యాంకనం (Behavioural Assessment) అనేది పిల్లల ప్రవర్తనను అర్థం చేసుకోవడానికి చేయబడే ఒక మూల్యాంకన ప్రక్రియ.
దీనిలో పిల్లల ప్రవర్తనా విధానం, కారణాలు, మరియు సమస్యాత్మక నమూనాలను గుర్తించడం జరుగుతుంది.
ఈ మూల్యాంకనం ద్వారా పిల్లల ప్రవర్తన వారి వయస్సుకు తగిన సాధారణ పరిధిలో ఉందా లేదా అనే విషయం తెలుసుకోవచ్చు.
అలాగే ఇది అభివృద్ధి ఆలస్యం (developmental delays), ADHD, భావోద్వేగ సమస్యలు, లేదా ఇతర ప్రవర్తనా రుగ్మతలతో సంబంధముందా అనే దానిని కూడా గుర్తించడంలో సహాయపడుతుంది.
ఈ పరీక్షల్లో సాధారణంగా:
పిల్లలపై పరిశీలన (observations),
తల్లిదండ్రులు మరియు టీచర్ల ప్రశ్నావళులు (questionnaires),
ఇంటర్వ్యూలు,
స్టాండర్డైజ్డ్ చెక్లిస్టులు (standardized checklists) వంటివి ఉంటాయి.
ఈ సమాచారాన్ని ఇంటి, పాఠశాల వంటి వివిధ పరిసరాల నుండి సేకరించి, పిల్లల ప్రవర్తనపై సమగ్ర అవగాహన పొందుతారు.
దీని ప్రధాన లక్ష్యం పిల్లల కోసం సరైన నిర్ధారణ (diagnosis), చికిత్సా ప్రణాళిక (treatment planning), మరియు వ్యక్తిగత విద్యా లేదా థెరపీ మార్గదర్శకాలు రూపొందించడం.
—
ప్రవర్తనా మూల్యాంకన ఉద్దేశ్యాలు (Purpose of Behavioural Assessments):
• పిల్లలలో సమస్యాత్మక ప్రవర్తనకు కారణాలు మరియు నమూనాలను గుర్తించడం.
• ADHD, Oppositional Defiant Disorder (ODD), Conduct Disorder, లేదా అభివృద్ధి ఆలస్యం వంటి పరిస్థితులను నిర్ధారించడం.
• పిల్లల కోసం సరైన విద్యా ప్రణాళికలు మరియు థెరపీ విధానాలు రూపొందించడం.
• కాలక్రమంలో పిల్లల ప్రవర్తనలో జరిగే మార్పులను గమనించి, చికిత్స ఫలితాలను అంచనా వేయడం.
—
ఉపయోగించే పద్ధతులు (Methods Used):
• తల్లిదండ్రులు, టీచర్లు, లేదా కేర్గివర్స్ నింపే ప్రశ్నావళులు.
• పిల్లల ప్రవర్తనను సహజ పరిసరాల్లో నేరుగా పరిశీలించడం.
• పిల్లలు మరియు తల్లిదండ్రులతో క్లినికల్ ఇంటర్వ్యూలు నిర్వహించడం.
• Vineland Adaptive Behavior Scales, Behavior Assessment System for Children (BASC) వంటి ప్రామాణిక సాధనాలు (standardized tools) ఉపయోగించడం.
—
లాభాలు (Benefits):
• పిల్లల ప్రత్యేక ప్రవర్తనా మరియు భావోద్వేగ అవసరాలపై లోతైన అవగాహన ఇస్తుంది.
• పిల్లల కోసం వ్యక్తిగతీకరించిన విద్యా మరియు థెరపీ వాతావరణం ఏర్పరచడంలో సహాయపడుతుంది.
• టీచర్లు, తల్లిదండ్రులు, మరియు నిపుణుల మధ్య సమన్వయం పెరుగుతుంది.
• పిల్లల విద్యా మరియు సామాజిక ఫలితాలు మెరుగుపడటంతో పాటు, భావోద్వేగ అభివృద్ధికు కూడా తోడ్పడుతుంది.
2). ABA థెరపీ అంటే ఏమిటి?
A). ABA (Applied Behavior Analysis) థెరపీ అనేది ఒక శాస్త్రీయ పద్ధతి (scientific approach), ఇది ప్రవర్తన ఎలా పనిచేస్తుంది మరియు నేర్చుకోవడం ఎలా జరుగుతుంది అనే విషయాలను అర్థం చేసుకోవడంపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
ఈ థెరపీ యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశ్యం:
మంచి (సహాయక) ప్రవర్తనలను పెంచడం,
హానికర లేదా సమస్యాత్మక ప్రవర్తనలను తగ్గించడం,
ఇవి లెర్నింగ్ (learning) మరియు రీఇన్ఫోర్స్మెంట్ (reinforcement) సిద్ధాంతాలను ఉపయోగించి సాధిస్తాయి.
ABA థెరపీ ఎక్కువగా ఆటిజం స్పెక్ట్రమ్ డిసార్డర్ (ASD) మరియు అభివృద్ధి సమస్యలతో ఉన్న పిల్లల కోసం ఉపయోగించబడుతుంది.
ఇది పిల్లలకు కొత్త నైపుణ్యాలు నేర్పడం, మాటల సామర్థ్యాలు, సామాజిక నైపుణ్యాలు, రోజువారీ జీవన నైపుణ్యాలు అభివృద్ధి చేయడం మరియు సమస్యాత్మక ప్రవర్తనలను తగ్గించడం లో సహాయపడుతుంది.
—
ABA థెరపీ ఎలా పనిచేస్తుంది:
ABA థెరపీ లో పెద్ద ప్రవర్తనను చిన్న దశలుగా విభజించి, ప్రతి సరైన ప్రవర్తన జరిగినప్పుడు పిల్లవాడికి ధనాత్మక బహుమతి (positive reinforcement) ఇస్తారు —
ఉదాహరణకు:
ప్రశంసలు (praise),
ఇష్టమైన ఆటబొమ్మలు,
ఇష్టమైన కార్యకలాపాలకు అవకాశం ఇవ్వడం మొదలైనవి.
ఇలా చేయడం ద్వారా పిల్లవాడు ఆ ప్రవర్తనను మళ్లీ మళ్లీ చేయడానికి ప్రోత్సాహం పొందుతాడు, దీని వల్ల శాశ్వతమైన ప్రవర్తనా మార్పు వస్తుంది.
ABA థెరపీ చాలా అనుకూలమైనది (flexible) మరియు ప్రతి పిల్లవాడి వ్యక్తిగత అవసరాలకు అనుగుణంగా (personalized) రూపొందించబడుతుంది.
ఇది ఇంట్లో, పాఠశాలలో, లేదా కమ్యూనిటీ సెంటర్లలో కూడా నిర్వహించవచ్చు.
—
ABA థెరపీలో ఉపయోగించే ముఖ్యమైన పద్ధతులు:
• Discrete Trial Training (DTT): పిల్లవాడికి ఒక నైపుణ్యాన్ని దశలవారీగా నేర్పే పద్ధతి.
• Modeling: కావలసిన ప్రవర్తనను థెరపిస్ట్ చూపించడం ద్వారా నేర్పించడం.
• Communication Aids (ఉదా: Picture Exchange System): మాటల ద్వారా చెప్పలేని పిల్లలకు చిత్రాల సహాయంతో కమ్యూనికేట్ చేయడం నేర్పించడం.
• Reinforcement Systems (Reward/Token System): మంచి ప్రవర్తనకు బహుమతులు లేదా టోకెన్లు ఇవ్వడం.
—
ABA థెరపీ ద్వారా పిల్లలు నేర్చుకునే నైపుణ్యాలు:
తమ దుస్తులు వేసుకోవడం (dressing)
ఆహారం తినడం (eating)
భావోద్వేగ నియంత్రణ (emotional regulation)
ఇవి పిల్లలకు స్వతంత్రంగా జీవించడానికి మరియు ఇతరులతో సులభంగా మెలగడానికి సహాయపడతాయి.
సమస్యాత్మక ప్రవర్తనల విషయంలో, థెరపిస్ట్ ఆ ప్రవర్తనకు కారణాలను గుర్తించి, వాటికి బదులుగా సరైన ప్రవర్తనలను నేర్పే ప్రత్యేక పద్ధతులు ఉపయోగిస్తారు.
—
కుటుంబ సభ్యుల పాత్ర:
ABA థెరపీలో తల్లిదండ్రులు మరియు కుటుంబ సభ్యులు కూడా భాగస్వాములుగా ఉంటారు.
వారు థెరపీ సెషన్ల బయట కూడా పిల్లవాడి అభివృద్ధిని కొనసాగించడానికి సహాయం చేస్తారు.
3). CBT థెరపీ అంటే ఏమిటి?
A). CBT (Cognitive Behavioral Therapy) అనేది ఒక టాక్ థెరపీ (talk therapy) విధానం, ఇందులో పిల్లలకు తమ ఆలోచనలు (thoughts) మరియు భావోద్వేగాలు (emotions) తమ ప్రవర్తన (behavior) ను ఎలా ప్రభావితం చేస్తాయో అర్థం చేసుకోవడంలో సహాయం చేస్తారు.
ఈ థెరపీ ద్వారా పిల్లలు ప్రతికూల (negative) లేదా నిష్ప్రయోజక (unhelpful) ఆలోచనలను గుర్తించి, వాటిని ధనాత్మక (positive) మరియు ఉత్పాదక (productive) ఆలోచనలతో మార్చుకోవడం నేర్చుకుంటారు.
—
CBT యొక్క ప్రధాన ఉద్దేశ్యం:
CBT థెరపీ ద్వారా పిల్లలు వివిధ భావోద్వేగ మరియు ప్రవర్తనా సమస్యలను ఎదుర్కోవడంలో సహాయం పొందుతారు, ఉదాహరణకు:
స్ట్రెస్ (Stress)
ఆందోళన (Anxiety)
ఇంపల్సివ్ ప్రవర్తన (Impulsivity)
డిప్రెషన్ (Depression)
ఇతర భావోద్వేగ సవాళ్లు.
CBT పిల్లలకు స్వీయ నియంత్రణ (self-control), సమస్య పరిష్కారం (problem-solving), మరియు కష్ట పరిస్థితుల్లో తగిన విధంగా స్పందించే నైపుణ్యాలు (coping skills) నేర్పిస్తుంది.
ఇవి జీవితాంతం ఉపయోగపడే నైపుణ్యాలు అవుతాయి.
—
CBT ఎందుకు ప్రభావవంతమైనది:
CBT థెరపీ ప్రభావవంతంగా ఉంటుంది, ఎందుకంటే ఇది ఆలోచనలు (thoughts), భావాలు (feelings), మరియు ప్రవర్తనలు (behaviors) మధ్య ఉన్న సంబంధాన్ని అర్థం చేసుకుని,
పిల్లలకు తమ మానసిక ఆరోగ్యాన్ని మెరుగుపరచడానికి మరియు జీవితంలోని కష్టాలను సులభంగా ఎదుర్కోవడానికి సహాయపడుతుంది.
—
CBT యొక్క స్వరూపం (Nature of Therapy):
కాగ్నిటివ్ బిహేవియరల్ థెరపీ (CBT) అనేది ఒక సంఘటిత (structured) మరియు లక్ష్యపూర్వక (goal-oriented) టాక్ థెరపీ.
ఇందులో వ్యక్తులు తమ తప్పు లేదా వక్రీకృత ఆలోచనలను (distorted thinking patterns) మరియు అనారోగ్యకర ప్రవర్తనలను గుర్తించి వాటిని మార్చుకోవడం నేర్చుకుంటారు.
—
CBT ద్వారా చికిత్స పొందే సాధారణ సమస్యలు:
CBT ను ఈ పరిస్థితుల చికిత్సలో విస్తృతంగా ఉపయోగిస్తారు:
డిప్రెషన్ (Depression)
ఆందోళన (Anxiety)
PTSD (Post-Traumatic Stress Disorder)
మరియు ఇతర భావోద్వేగ రుగ్మతలు
—
CBT పనిచేసే విధానం (How CBT Works):
CBT యొక్క సూత్రం ఏమిటంటే —
మనసులో వచ్చే తప్పు ఆలోచనలు మరియు నేర్చుకున్న ప్రతికూల ప్రవర్తనల వల్లే మానసిక సమస్యలు వస్తాయి.
కాబట్టి థెరపీ ద్వారా వ్యక్తులు:
1. తమ నెగటివ్ ఆలోచనలను గుర్తించడం,
2. వాటిని వాస్తవికంగా (realistically) పునర్మూల్యాంకనం చేయడం,
3. మంచి ప్రవర్తనలను సాధన చేయడం (practice behavioral changes) నేర్చుకుంటారు.
ఇలా చేయడం ద్వారా వారు భావోద్వేగ నియంత్రణ (emotional regulation) నేర్చుకుని,
జీవన నాణ్యత (quality of life) ను మెరుగుపరచగలరు.
—
శాస్త్రీయ ఆధారాలు (Scientific Evidence):
CBT థెరపీకి విజ్ఞానపరమైన ఆధారాలు (scientific evidence) బలంగా ఉన్నాయి.
ఇది ఒంటరిగా (alone) లేదా మందులతో (with medications) కలిపి ఉపయోగించినా కూడా ప్రభావవంతంగా పనిచేస్తుంది.
4). ఆటిజం / ADHD ఉన్న పిల్లలు ఎందుకు ప్రవర్తనా సమస్యలను ఎదుర్కొంటారు?
A). ఆటిజం (Autism) మరియు ADHD (Attention Deficit Hyperactivity Disorder) ఉన్న పిల్లలు తమ మెదడు మరియు అభివృద్ధి విధానంలో ఉన్న భిన్నతల (neurological & developmental differences) కారణంగా ప్రవర్తనా సమస్యలను (behavioural problems) తరచుగా ఎదుర్కొంటారు.
—
🧩 ఆటిజం ఉన్న పిల్లల్లో ప్రవర్తనా సమస్యల కారణాలు:
ఆటిజం ఉన్న పిల్లలలో ప్రవర్తనా సమస్యలు ఎక్కువగా ఈ కారణాల వలన వస్తాయి:
సామాజిక సంకేతాలు (social cues) మరియు ఇతరుల ఆశలు (expectations) అర్థం చేసుకోవడంలో కష్టం పడుతారు.
సంప్రదింపులో (communication) ఇబ్బందులు ఉండటంతో తమ అవసరాలు లేదా భావాలను వ్యక్తపరచలేక, ఆవేశం (frustration) చెందుతారు.
సెన్సరీ సున్నితత్వం (sensory sensitivities) లేదా సెన్సరీ ఓవర్లోడ్ (sensory overload) వల్ల సులభంగా ఓవర్స్టిమ్యులేట్ (overstimulate) అవుతారు.
రోజువారీ రొటీన్ (routine) లో మార్పులు లేదా పరిస్థితుల మార్పులు (transitions) వారికి ఆందోళన (stress) కలిగిస్తాయి.
భావోద్వేగాలను (emotions) అర్థం చేసుకోవడం, నియంత్రించడం కష్టంగా ఉంటుంది.
తమ అవసరాలు నెరవేరకపోవడం లేదా పరిసరాల్లో అసౌకర్యంగా అనిపించడం వల్ల, వారు అనుచిత ప్రవర్తన (acting out) ద్వారా స్పందిస్తారు.
—
⚡ ADHD ఉన్న పిల్లల్లో ప్రవర్తనా సమస్యల కారణాలు:
ADHD ఉన్న పిల్లలలో ప్రవర్తనా సమస్యలు ఈ కారణాల వల్ల వస్తాయి:
ఇంపల్సులను (impulses) నియంత్రించడంలో, ఆవేశాన్ని (frustration) నియంత్రించడంలో కష్టం పడుతారు.
పునరావృతమైన (repetitive) లేదా బోరుగా అనిపించే పనులపై దృష్టి నిలపడం కష్టమవుతుంది.
అత్యధిక చురుకుదనం (hyperactivity) మరియు ఇంపల్సివ్ స్వభావం (impulsivity) వల్ల ఆవేశపూరిత ప్రతిస్పందనలు (temper outbursts) లేదా తిరుగుబాటు ప్రవర్తన (defiance) కలుగుతాయి.
భావోద్వేగ నియంత్రణ (emotional regulation) లో ఇబ్బందులు ఉండటం వలన ప్రతికూల ప్రవర్తనా పద్ధతులు (negative behavior patterns) అభివృద్ధి చెందుతాయి.
పెద్దల తప్పుబాటు అర్థం చేసుకోవడం (misunderstanding) లేదా తరచూ శిక్షించడం (repetitive discipline) వలన పిల్లల్లో వ్యతిరేక ప్రవర్తన పెరుగుతుంది.
కొన్నిసార్లు Oppositional Defiant Disorder (ODD) వంటి అదనపు సమస్యలు కూడా ఉంటాయి.
5). ఆటిజం / ADHD ఉన్న పిల్లల్లో “అర్థం చేసుకోవడం (Understanding) & స్పందించడం (Responding)” అంటే ఏమిటి?
A). ఆటిజం లేదా ADHD ఉన్న పిల్లలకు కమ్యూనికేషన్ (communication) మరియు సామాజిక సంకేతాలు (social cues) అర్థం చేసుకోవడం కష్టం కావచ్చు.
ఆటిజం ఉన్న పిల్లలు:
భాష (language), మాటలేతర సంకేతాలు (non-verbal signals) మరియు భావాలు (emotions) ను అర్థం చేసుకోవడంలో ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటారు.
దీని వల్ల సామాజిక సందర్భాల్లో (social interactions) తగిన విధంగా స్పందించడం (responding appropriately) కష్టమవుతుంది.
వారు తరచుగా ప్రవర్తనల ద్వారా (behaviors) లేదా మాటలేతర మార్గాల్లో (non-verbal means) తమ భావాలను వ్యక్తం చేస్తారు.
విజువల్ సపోర్ట్ (visual aids), స్పష్టమైన రొటీన్ (clear routines), మరియు తగిన మద్దతు (support) వారి అవసరాలను వ్యక్తం చేయడంలో సహాయపడుతుంది.
ADHD ఉన్న పిల్లలు:
సామాజిక మరియు భావోద్వేగ నియంత్రణ (emotional regulation) లో కొన్ని ఇబ్బందులు ఉన్నా, సాధారణంగా ఆటిజం పిల్లలతో పోలిస్తే సామాజిక అవగాహన (intuitive social understanding) కొంత ఎక్కువగా ఉంటుంది.
కానీ ఇంపల్సివిటీ (impulsivity), దృష్టి నిలుపుకోలడం (attention issues), భావోద్వేగ ప్రతిస్పందనలను నియంత్రించడం (managing emotional responses) వంటి సమస్యలు ఎదురవుతాయి.
—
సహాయక పద్ధతులు (Support Strategies):
రెండు గ్రూప్ పిల్లలకు ఈ విధమైన సంఘటిత మద్దతు (structured support) ఉపయోగపడుతుంది:
భావోద్వేగ నియంత్రణ (emotional regulation)
కమ్యూనికేషన్ స్రాటజీస్ (communication strategies)
పురాణమైన మరియు ముందే తెలిసిన రొటీన్ (predictable routines)
ఇది ఎలా ఉపయోగపడుతుంది:
వారు తమ పరిసరాలను (environment) అర్థం చేసుకోవడంలో సహాయం చేస్తుంది.
సానుకూలంగా (positively) స్పందించడం నేర్చుకుంటారు.
ప్రతిస్థాన ప్రవర్తన (replacement behaviors), సమస్య పరిష్కార నైపుణ్యాలు (problem-solving skills), మరియు విజువల్ మద్దతులు (visual supports) ద్వారా తమ భావాలను మరియు ప్రతిస్పందనలను (feelings & reactions) సమర్థవంతంగా నియంత్రించగలరు.
6). ప్రత్యేక పిల్లల్లో అర్థం చేసుకోవడం (Understanding) మరియు స్పందించడం (Responding) మెరుగుపరచడానికి చేసే కార్యకలాపాలు
A). ఆటిజం మరియు ఇతర అభివృద్ధి సమస్యలున్న ప్రత్యేక పిల్లల్లో అర్థం చేసుకోవడం మరియు స్పందించడం ను మెరుగుపరచడానికి వివిధ రకాల కార్యకలాపాలు (activities) ఉపయోగపడతాయి.
ఇవి మాటల అర్థం (receptive skills – understanding) మరియు మాటల లేదా చర్యల ద్వారా వ్యక్తీకరణ (expressive skills – responding) రెండింటినీ లక్ష్యంగా చేసుకుంటాయి.
ఈ కార్యకలాపాల్లో ఆట, కమ్యూనికేషన్, సెన్సరీ, సామాజిక క్రీడలు వంటి అంశాలు ఉంటాయి.
—
అర్థం చేసుకోవడం (Understanding) మెరుగుపరచడానికి కార్యకలాపాలు:
1. లిసనింగ్ గేమ్స్ (Listening Games):
ఉదాహరణ: “Simon Says,” “I Spy,” “Bop It”
పిల్లలు సూచనలను (instructions) పాటించడంలో, కమ్యూనికేషన్ పై దృష్టి పెట్టడంలో సహాయం.
2. పిక్చర్ బుక్స్ చదవడం (Reading Picture Books):
పుస్తకాలలోని వస్తువులను చూపించి, పేర్లు చెప్పడం ద్వారా పదాల అర్థం మరియు గుర్తింపు అభివృద్ధి.
3. విజువల్ సపోర్ట్ (Visual Supports):
చిత్రాలు, సంకేతాలు, హావభావాలు, ముఖప్రకటనలు ద్వారా మాటల అర్థాన్ని బలపరచడం.
4. రోల్-ప్లేయింగ్ (Role-Playing):
వాస్తవ పరిస్థితులను నాటకంగా అలోచించడం ద్వారా రొటీన్, పరిస్థితులు, అనుకంప (empathy) నేర్చుకోవడం.
5. రొటీన్ సంభాషణలు (Routine Conversations):
రోజువారీ రొటీన్ (భోజనం, కారు ప్రయాణం) లో మాటలు మరియు సంకేతాలను ఉపయోగించి అర్థం చేసుకోవడం.
6. సెన్సరీ ప్లే (Sensory Play):
విభిన్న టెక్స్చర్స్, శబ్దాలు, చలనాలు ఉపయోగించడం ద్వారా సెన్సరీ ఇన్పుట్ నియంత్రణ మరియు దృష్టి నిలుపుకోవడం.
—
స్పందించడం (Responding) మెరుగుపరచడానికి కార్యకలాపాలు:
1. నేమ్ గేమ్ (Name Game):
పిల్లలు ఒకరినొకరు పేరు చెప్పడం, మళ్లీ పలకడం ద్వారా పరిచయాలు నేర్చుకుంటారు.
2. ప్రశ్న అడగడం (Question Asking):
పిల్లలను ఇష్టమైన వస్తువులు, రోజువారీ సంఘటనల గురించి ప్రశ్నలు అడగమని ప్రేరేపించడం.
3. పాజిటివ్ రీఇన్ఫోర్స్మెంట్ (Positive Reinforcement):
సరైన స్పందనకు (పేరు చెప్పడం, మాటలు ఉపయోగించడం) ఇష్టమైన స్నాక్స్, ఆటబొమ్మలు, ప్రశంసలు ఇవ్వడం.
4. షేరింగ్ టైమ్ (Sharing Time):
పిల్లలు ఇష్టమైన వస్తువులు లేదా కథలు మారుపేర్లతో పంచుకోవడం, టర్న్-టేకింగ్ మరియు కమ్యూనికేషన్ అభ్యాసం.
5. ఇష్టమైన ఆటబొమ్మలు / ఆహారం (Using Favorite Toys/Foods):
ఇష్టమైన వస్తువులు కోసం సంకేతాలు, మాటలు, జెస్త్ ఉపయోగించడం ప్రోత్సహించడం.
—
సామాజిక మరియు సృజనాత్మక కార్యకలాపాలు (Social and Creative Activities):
1. కథ చెప్పడం మరియు డ్రామా (Storytelling & Drama):
కథలు సృష్టించడం, నాటకం ద్వారా వ్యక్తీకరణ, భాష, ఊహాశక్తి అభివృద్ధి.
2. బిల్డింగ్ బ్లాక్స్ / LEGOs:
నిర్మాణ ఆట ద్వారా మోటార్ స్కిల్స్, సమస్య పరిష్కారం, కమ్యూనికేషన్ అభివృద్ధి.
3. గార్డెనింగ్ మరియు స్విమ్మింగ్ (Gardening & Swimming):
ప్రకృతి ఆధారిత మరియు శారీరక కార్యకలాపాలు, సామాజిక పరస్పర చర్యలు, సెన్సరీ మరియు భావోద్వేగ ప్రయోజనాలు.
4. కళలు మరియు క్రాఫ్ట్స్ (Arts & Crafts):
డ్రాయింగ్, క collageలు, ప్లే-డో ఉపయోగించడం ద్వారా అర్థం చేసుకోవడం మరియు స్పందించడం రెండింటినీ ప్రోత్సహించడం.
—
రోజువారీ సూచనలు (Everyday Tips):
1. సింపుల్ ఇన్స్ట్రక్షన్స్ (Simple Instructions):
ఒక్కో పదం లేదా చిన్న వాక్యాలతో కమ్యూనికేట్ చేయడం.
2. తరచూ సంభాషణలు (Frequent Conversations):
సులభమైన సంభాషణల ద్వారా స్పందించడం మీద సౌకర్యం మరియు పరిచయం పెంచడం.
3. టర్న్-టేకింగ్ ప్రోత్సహించడం (Encourage Turn-Taking):
సామాజిక ఆటలు మరియు గ్రూప్ కార్యకలాపాలు స్పందన మరియు ఇతరులతో ఇంటరాక్షన్ నేర్పిస్తాయి.
7). ఆటిజం ఉన్న పిల్లలకు CBT / BMT / ABA థెరపీ అవసరం ఎందుకు?
A). Behavioral Modification Therapy (BMT) మరియు Applied Behavior Analysis (ABA) Therapy ఆటిజం ఉన్న పిల్లలకు ఇవ్వబడే ముఖ్యమైన థెరపీస్.
ఇవి పిల్లల ముఖ్యమైన జీవిత నైపుణ్యాలను (life skills) మెరుగుపరచడం మరియు సమస్యాత్మక ప్రవర్తనలను (challenging behaviors) తగ్గించడం కోసం ఉపయోగపడతాయి.
—
ABA థెరపీ అవసరం:
సాక్ష్యాధారిత (evidence-based)
పిల్లలకు కమ్యూనికేషన్ స్కిల్స్, సామాజిక నైపుణ్యాలు, రోజువారీ జీవన నైపుణ్యాలు, భావోద్వేగ నియంత్రణ (emotional regulation) నేర్పిస్తుంది.
పాజిటివ్ రీఇన్ఫోర్స్మెంట్ (positive reinforcement) మరియు సిస్టమాటిక్ టీచింగ్ (systematic teaching) ద్వారా
కావలసిన ప్రవర్తనను పెంచుతుంది,
ప్రతికూల / హానికర ప్రవర్తనను తగ్గిస్తుంది.
పిల్లలు స్వతంత్రంగా (independent) జీవించడం, ఇతరులతో సమర్థవంతంగా మెలగడం, మరియు పాఠశాల మరియు రోజువారీ కార్యకలాపాలలో విజయవంతంగా పాల్గొనడం లో సహాయపడుతుంది.
—
Behavioral Modification Therapy (BMT) అవసరం:
సమస్యాత్మక ప్రవర్తనలను తగ్గించడంలో సహాయపడుతుంది.
కారణాలను గుర్తించి, ఆరోగ్యకరమైన ప్రత్యామ్నాయ ప్రవర్తనలు (healthier alternatives) నేర్పించడం ద్వారా పిల్లకు మరియు కుటుంబానికి శాంతమైన వాతావరణం (calmer environment) సృష్టిస్తుంది.
—
ఈ థెరపీస్ యొక్క ముఖ్య లక్ష్యం:
పిల్లల జీవన నాణ్యత (quality of life) మెరుగుపరచడం
ప్రతిరోజూ పరిస్థితుల్లో మంచి ప్రవర్తన మరియు ఫంక్షనింగ్ సాధించడం
సంక్లిష్టమైన నైపుణ్యాలను చిన్న, నిర్వహణకు సులభమైన దశలుగా (manageable steps) విభజించడం
ప్రతి పిల్ల అవసరాలకు అనుగుణంగా వ్యక్తిగత మద్దతు (individualized support) ఇవ్వడం
—
విస్తృత ఉపయోగాలు:
ADHD, ఆందోళన (anxiety), మూడ్ డిసార్డర్స్ (mood disorders), ట్రామా, PTSD, OCD, డిప్రెషన్ వంటి పరిస్థితులను నిర్వహించడానికి సహాయం.
ప్రతికూల ఆలోచనలు, ఇంపల్సివ్ ప్రవర్తనలు నియంత్రించడం, ఆరోగ్యకరమైన కోపింగ్ (coping) మెకానిజంలను నేర్పడం.
సామాజిక పరస్పర చర్యలు, భావోద్వేగ నియంత్రణ, సమస్య పరిష్కార నైపుణ్యాలను మెరుగుపరచడం.
ఆటిజం స్పెక్ట్రమ్ డిసార్డర్స్, సెలెక్టివ్ మ్యూటిజం వంటి ప్రత్యేక సవాళ్లను ఎదుర్కోవడానికి మద్దతు.
పిల్లలు తమ ఆలోచనలు మరియు భావాలను నియంత్రించడం నేర్చుకోవడం → లక్షణాలు తగ్గడం, మొత్తం సంక్షేమం (overall well-being) మెరుగుపడుతుంది.
8). ఆటిజం / ADHD ఉన్న పిల్లల్లో ఫైన్ మోటార్ / గ్రాస్ మోటార్ నైపుణ్యాలు మెరుగుపరచడానికి చేసే కార్యకలాపాలు
A). ఆటిజం మరియు ADHD ఉన్న పిల్లల కోసం ఫైన్ మరియు గ్రాస్ మోటార్ కార్యకలాపాలు వారి అభివృద్ధి స్థాయికి మరియు సవాళ్లకు అనుగుణంగా రూపొందించబడతాయి.
—
1. గ్రాస్ మోటార్ కార్యకలాపాలు (Gross Motor Activities)
గ్రాస్ మోటార్ స్కిల్స్ అనేవి పెద్ద కండరాల గ్రూపులు (large muscle groups) మరియు సంపూర్ణ శరీర చలనాలు (whole-body movements) కు సంబంధించినవి.
ఈ కార్యకలాపాలు మసిల్ శక్తి, సమన్వయం, సమతుల్యం (balance), మరియు ఆత్మవిశ్వాసం (confidence) ను పెంపొందిస్తాయి.
ఉదాహరణలు:
స్థిరంగా నడక (Marching in place) – దశలుగా నడకను అనుకరించడం
ట్రాంపోలైన్ పై జంప్ (Jumping on trampoline) – సెన్సరీ ఇన్పుట్ & మోటార్ ప్లానింగ్
బంతి ఆటలు (Ball games) – రోల్ చేయడం, క్యాచ్ చేయడం
కర్రల మీద రొలింగ్ / క్రమబద్ధంగా క్రాలింగ్ (Crawling / Modified Crawling) – కోర్ మరియు లింబ్ శక్తి కోసం
వాల్ పుష్-అప్స్ (Wall push-ups) – పోస్చర్ మరియు సమతుల్యం కోసం
జంప్ జాక్స్, హాప్స్కాచ్, మెట్లు ఎక్కడం, సైకిల్ రైడింగ్
యోగా పొజ్లు (Yoga Poses: Downward Dog, Cat/Cow) – సమతుల్యం మరియు కేంద్రీకరణ (concentration) కోసం
లాభాలు:
చలన స్వతంత్రత (movement independence) పెరుగుతుంది
పిల్లల పురోగతి మరియు సెన్సరీ సున్నితత్వం ఆధారంగా కష్టత (difficulty level) మార్చవచ్చు
—
2. ఫైన్ మోటార్ కార్యకలాపాలు (Fine Motor Activities)
ఫైన్ మోటార్ స్కిల్స్ అనేవి చిన్న చలనాలు (small movements), ముఖ్యంగా చేతులు మరియు వేల వాడకం (hands & fingers) కు సంబంధించినవి.
ఉదాహరణలు:
వర్గీకరణ ఆటలు (Sorting games – categories, colors)
డ్రాయింగ్ లేదా కలరింగ్ (Drawing / Coloring) – వేల లేదా పరికరాలతో
ప్లేడో (Playdough) లేదా కైనెటిక్ సాండ్ (Kinetic Sand) తో ఆడటం – చేతి కండరాలు బలపరచడం
చిన్న వస్తువులను మానిప్యులేట్ చేయడం (Beads, Buttons, Puzzles)
రైస్ / సీరియల్ రేసులు (Rice / Cereal Races) – స్పూన్ ఉపయోగించి చిన్న వస్తువులను తరలించడం
లాభాలు:
చేతి-కంటి సమన్వయం (Hand-eye coordination)
మృదుత్వం (Dexterity)
వ్రాయడం, స్వీయ సంరక్షణ (self-care) వంటి పనుల్లో చేతుల వినియోగం మెరుగుపడుతుంది
—
3. అదనపు పాయింట్లు (Additional Considerations)
ఆటిజం మరియు ADHD పిల్లల్లో గ్రాస్ మోటార్ ఆలస్యాలు → సమతుల్యం, సమన్వయం, ఆటలు / ఫిజికల్ కార్యకలాపాల్లో పాల్గొనడంపై ప్రభావం.
సంఘటిత శారీరక వ్యాయామ కార్యక్రమాలు (structured exercise programs) → ఫైన్ & గ్రాస్ మోటార్ స్కిల్స్ మెరుగుపడతాయి.
ఆటిజంలో సెన్సరీ సున్నితత్వం (sensory sensitivities) → కార్యకలాపాలను సౌకర్యవంతంగా మార్చడం అవసరం.
మోటార్ కార్యకలాపాలు కాగ్నిటివ్ ఫంక్షన్స్ (cognitive functions) మరియు అకాడెమిక్ పనితీరు ను ప్రోత్సహిస్తాయి, ముఖ్యంగా ADHD పిల్లలకు.
థెరపీ అమలు:
Occupational Therapists (OT) & Physical Therapists ప్లాన్ చేస్తారు
ఇంట్లో మద్దతు ద్వారా క్రమంగా నైపుణ్యాలు అభివృద్ధి మరియు ఆత్మవిశ్వాసం పెంపొందించబడుతుంది
—
సారాంశం:
ఈ కాంప్రెహెన్సివ్ మోటార్ స్కిల్ కార్యకలాపాలు ఆటిజం మరియు ADHD ఉన్న పిల్లలకు:
చలన సామర్థ్యం (movement abilities)
సమన్వయం (coordination)
రోజువారీ జీవన కార్యకలాపాల్లో సమర్థత (daily functioning)
అవ్వడంలో సహాయం చేస్తాయి.
9). పిల్లల ప్రవర్తనా సమస్యలపై తల్లిదండ్రులు ఎప్పుడు ఫోకస్ పెట్టాలి?
A).
తల్లిదండ్రులు తమ పిల్లల ప్రవర్తనా సమస్యలపై (behavior issues) వీలైనంత తక్కువ వయసులో (as early as possible) ఫోకస్ పెట్టడం మంచిది, ముఖ్యంగా టాడ్లర్ (toddler) మరియు ప్రీస్కూల్ (preschool) సంవత్సరాలు (2–7 సంవత్సరాలు) లో.
ఎందుకంటే ఈ వయసులో పిల్లలు behavioral interventions మరియు థెరపీస్ కి అత్యంత స్పందన చూపిస్తారు.
7 ఏళ్లకు ముందు (before age 7) సమస్యలను గుర్తించి, ముందస్తు జోక్యం (early intervention) చేయడం, భవిష్యత్తు అభివృద్ధి కోసం సానుకూల మార్గదర్శకం (positive trajectory) ఏర్పరచడంలో అత్యంత ప్రభావవంతం.
—
ఎందుకు త్వరగా ఫోకస్ పెట్టడం ముఖ్యం?
7 ఏళ్లలోపు పిల్లలు సామాజిక (social), భావోద్వేగ (emotional), ప్రవర్తనా నైపుణ్యాలు (behavioral skills) ను అభివృద్ధి చేస్తున్నారు.
ఈ సమయంలో సరైన మార్గదర్శనం (appropriate guidance) ఇచ్చినట్లయితే స్వస్థ అభివృద్ధి (healthy growth) కి దోహదం.
స్థిరమైన ప్రవర్తనా సమస్యలు (persistent behavioral issues) – ఉధృతంగా ఆవేశపూరిత ప్రతిస్పందనలు (tantrums), దాడులు (aggression), ఆజ్ఞలను అనుసరించకపోవడం (non-compliance), రోజువారీ జీవనాన్ని డిస్టర్బ్ చేసే ప్రవర్తనలు (disruptive behaviors) – గౌరవించడం / తేలికగానే మానిప్యులేట్ చేయకూడదు.
ఆలస్యంగా సమస్యలను పరిష్కరించడం భవిష్యత్తులో మార్చడం కష్టం (harder to change later).
—
గమనించవలసిన సంకేతాలు (Signs to Watch For)
7 ఏళ్లకు కింద ఉన్న పిల్లల్లో తీవ్రమైన, స్థిరమైన, కుటుంబం / సామాజిక జీవితానికి డిస్టర్బ్ చేసే ప్రవర్తన పై ఫోకస్.
వార్నింగ్ సైన్లు:
1. అధిక ఆగ్రహం లేదా తరచూ, ఎక్కువసేపు టాన్ట్రంలు
2. నిరంతర తిరుగుబాటు (constant defiance) మరియు ఆజ్ఞలను అనుసరించలేకపోవడం
3. కుటుంబం లేదా పాఠశాల రొటీన్లను అంతరాయం కలిగించే ప్రవర్తన
4. స్వీయ హాని (self-harm) లేదా సామాజిక ఇంటరాక్షన్ నుండి ప్రధానంగా వెనకడుగు
—
తల్లిదండ్రుల వ్యూహాలు మరియు మద్దతు (Parent Strategies & Support)
Parent-Child Interaction Therapy, positive parenting programs వంటి తల్లిదండ్రుల-కేంద్రీకృత (parent-focused) కార్యక్రమాలు 2 ఏళ్ల నుండి ప్రారంభించవచ్చు.
పిల్లల developmental stage కు అనుగుణంగా తగిన స్పందన (appropriate response) నేర్పించడం సానుకూల ప్రవర్తన (positive behavior) రూపకల్పనలో కీలకం.
10). ఆటిజం / ADHD ఉన్న పిల్లలకు మంచి ప్రవర్తన (Good Behaviour) మరియు చెడు ప్రవర్తన (Bad Behaviour) నేర్పడం ఎలా?
A).
ఆటిజం మరియు ADHD ఉన్న పిల్లల ప్రవర్తనాన్ని నేర్పడం అంటే:
మంచి ప్రవర్తనను ప్రోత్సహించడం (reinforce good behaviour)
చెడు / సమస్యాత్మక ప్రవర్తనను తగ్గించడం (reduce bad behaviour)
ఈ ప్రక్రియలో సంఘటిత, మద్దతు కలిగిన పద్ధతులు (structured, supportive methods) ఉపయోగిస్తారు, పిల్లల అవసరాలు మరియు ప్రేరణలు (needs & motivations) అర్థం చేసుకోవడంపై దృష్టి పెట్టి.
ప్రాముఖ్యత:
సామాజిక నిబంధనలను (social norms) అర్థం చేసుకోవడం
భావాలను (emotions) నియంత్రించడం
కమ్యూనికేషన్ మెరుగుపరచడం
జీవిత నైపుణ్యాలు (life skills) నేర్చుకోవడం
ఒత్తిడి (stress) తగ్గించడం
జీవన నాణ్యత (quality of life) పెంపొందించడం
—
మంచి మరియు చెడు ప్రవర్తన నేర్పడం ఎందుకు ముఖ్యం?
ఆటిజం మరియు ADHD పిల్లలకు కమ్యూనికేషన్, సామాజిక నైపుణ్యాలు, సెన్సరీ సెన్సిటివిటీ, భావోద్వేగ నియంత్రణ లో సమస్యలు ఉంటాయి.
ప్రవర్తనాన్ని నేర్పడం → ఆశించిన ప్రవర్తనలు అర్థం చేసుకోవడం, అనుకూల నైపుణ్యాలు పెంపొందించడం, హానికర/విచలన ప్రవర్తన తగ్గించడం
పాజిటివ్ బిహేవియర్ టీచింగ్ (positive behaviour teaching) → అభివృద్ధి ప్రోత్సహిస్తుంది
శిక్ష (punishment) ద్వారా మాత్రమే చేయడం → మానసిక ఒత్తిడి / ప్రభావం తక్కువ
—
మంచి ప్రవర్తన ఎలా నేర్పాలి (How to Teach Good Behaviour):
1. సంఘటిత, ఊహించదగిన రొటీన్ (Structured, predictable routines) → ఆందోళన తగ్గించడం, స్పష్టమైన అంచనాలు.
2. తక్షణ ప్రోత్సాహం (Immediate reinforcement) → ప్రశంసలు, రివార్డ్స్, ఇష్టమైన కార్యకలాపాలు.
3. ABA పద్ధతులు (Applied Behavior Analysis techniques) → ABC మోడల్ (Antecedent, Behaviour, Consequence)
4. విజువల్ సపోర్ట్లు, సోషల్ స్టోరీస్, రోల్-ప్లేయింగ్ → సామాజిక నైపుణ్యాలు మరియు తగిన ప్రవర్తన నేర్పడం.
5. పిల్లల బలాలు మరియు ఆసక్తులపై దృష్టి → ప్రేరణ మరియు శ్రద్ధ.
6. సెన్సరీ ఇంటిగ్రేషన్ స్ట్రాటజీస్ → సెన్సరీ సున్నితత్వం కారణంగా వచ్చే సమస్యల్ని నియంత్రించడానికి.
—
చెడు / సమస్యాత్మక ప్రవర్తనను తగ్గించడం (How to Manage or Teach to Reduce Bad Behaviour):
1. ట్రిగ్గర్స్ గుర్తించడం (Identify triggers) → ప్రవర్తన ఎప్పుడు, ఎక్కడ జరుగుతుందో పరిశీలించి డాక్యుమెంట్ చేయడం.
2. శాంతమైన, స్థిరమైన పరిణామాలు (Calm, consistent consequences) → శిక్ష కంటే పాజిటివ్ రీఇన్ఫోర్స్మెంట్ ఎక్కువ ఉపయోగించడం.
3. స్పష్టమైన నియమాలు, క్వైయట్ టైమ్, ప్రణాళిక (Clear rules, quiet time, planning)
4. దారుణ శబ్దం, శారీరక శిక్ష, మెల్ట్డౌన్ సమయంలో శిక్ష → నివారించడం, సమస్యను పెంచే అవకాశము.
5. పరిసరాలు లేదా రొటీన్ మార్చడం → ట్రిగ్గర్స్ తగ్గించడానికి (ఉదా: శబ్దం ఎక్కువ ఉన్న చోట noise-cancelling headphones)
6. ప్రత్యామ్నాయ కమ్యూనికేషన్ / నైపుణ్యాలు నేర్పడం → ప్రతికూల ప్రవర్తన కంటే అవసరాలు తెలియజేయడానికి
—
ADHD పిల్లలకు ప్రత్యేక సూచనలు (Tips for ADHD Children):
1. తక్షణ పాజిటివ్ రీఇన్ఫోర్స్మెంట్ → కావలసిన ప్రవర్తనకు.
2. స్పష్టమైన, స్థిరమైన హెచ్చరికలు మరియు పరిణామాలు
3. చలన మరియు శారీరక కార్యకలాపాలు → దృష్టి నిలుపుకోవడానికి
4. స్వీయ-మానిటరింగ్ (Self-monitoring) మరియు విజువల్ ప్రాంప్ట్స్
5. పాజిటివ్, సహనమైన దృష్టికోణం → గేమ్లా ఆకట్టుకునే (gamified) లెర్నింగ్.
11). ఆటిజం లేదా ADHD ఉన్న పిల్లల్లో ప్రవర్తనా సమస్యలు పరిష్కరించడానికి అవసరమైన థెరపీస్
A).
ఆటిజం మరియు ADHD ఉన్న పిల్లలలో ప్రవర్తనా సమస్యలు (behavioral issues) ఉంటే, సాధారణంగా వీటిని behavioral therapies ద్వారా పరిష్కరిస్తారు:
Applied Behavior Analysis (ABA) Therapy
Behavior Management Therapy (BMT)
Cognitive Behavioral Therapy (CBT)
ఈ థెరపీస్లు సమస్యాత్మక ప్రవర్తనను తగ్గించడం, కొత్త నైపుణ్యాలు నేర్పడం, కమ్యూనికేషన్, సామాజిక పరస్పర చర్య, భావోద్వేగ నియంత్రణ మెరుగుపరచడం కోసం పాజిటివ్ రీఇన్ఫోర్స్మెంట్ మరియు సంఘటిత (structured) పద్ధతులు ఉపయోగిస్తాయి.
—
ఆటిజం ఉన్న పిల్లల్లో ప్రవర్తనా సమస్యలకు థెరపీస్
1. Applied Behavior Analysis (ABA)
Intensively one-on-one therapy
సానుకూల ప్రవర్తనను ప్రోత్సహించడం, అవాంఛిత ప్రవర్తనను తగ్గించడం
కార్యాలను చిన్న, సాధ్యమైన దశల్లో విభజించడం
భాష, సామాజిక నైపుణ్యాలు, రోజువారీ జీవన నైపుణ్యాలు repetitive practice & reinforcement ద్వారా అభివృద్ధి
2. Behavior Management Therapy (BMT)
కావలసిన ప్రవర్తనను ప్రోత్సహించడం
అనవసర ప్రవర్తనను తగ్గించడం
పరిసరాల మార్పులు మరియు కోపింగ్ స్కిల్స్ నేర్పడం
తల్లిదండ్రులు మరియు కేర్గివర్స్ను చేర్చడం → consistency కోసం
3. Speech and Occupational Therapy
behavioral therapy తో కలిపి కమ్యూనికేషన్ మరియు మోటార్ స్కిల్స్ మెరుగుపరచడం
మొత్తం ప్రవర్తన అభివృద్ధికి మద్దతు
—
ADHD ఉన్న పిల్లల్లో ప్రవర్తనా సమస్యలకు థెరపీస్
1. Behavior Therapy / Behavioral Parent Training
తల్లిదండ్రులు మరియు కేర్గివర్స్ను సహాయపడడం
స్పష్టమైన లక్ష్యాలు సెట్ చేయడం
consistent rewards & consequences వర్తింపజేయడం
ఫోకస్ పెంచడం, hyperactivity & impulsivity తగ్గించడం
2. Cognitive Behavioral Therapy (CBT)
భావోద్వేగ నియంత్రణ
సమస్య పరిష్కారం (problem-solving)
హానికర ప్రవర్తనను healthier alternatives తో భర్తీ చేయడం
3. Behavior Modification Techniques
చార్ట్స్, రివార్డ్స్, structured routines ఉపయోగించి positive behavior పెంపొందించడం
4. Executive Function Skills
ప్లానింగ్, ఆర్గనైజేషన్ స్కిల్స్ నేర్పడం → ADHD లక్షణాలను సమర్థవంతంగా నిర్వహించడానికి.
12). ADHD / ఆటిజం ఉన్న పిల్లలను సాధారణ (neurotypical) పిల్లలతో ఎలా ఇంటరాక్ట్ చేయించాలి?
A).
ADHD లేదా ఆటిజం ఉన్న పిల్లలు సాధారణ పిల్లలతో సౌకర్యంగా మిళితం కావడానికి (interact or mingle smoothly), ముఖ్యంగా సంఘటిత, మద్దతుగా, మరియు ఇన్క్లూసివ్ (structured, supportive, inclusive) పద్ధతులు అవసరం. ఇవి పిల్లలకి సౌకర్యవంతమైన సామాజిక అవకాశాలు (social opportunities) కల్పిస్తాయి.
—
1. వ్యక్తిగతమైన సామాజిక కార్యకలాపాలు (Tailored Social Activities)
1. Social outings & playdates → పిల్లలు ఇష్టపడే familiar & comfortable settingలో నిర్వహించడం (games, clubs, special interests).
Sharing, turn-taking, communication ను relaxed environmentలో ప్రాక్టీస్ చేయడం.
2. Inclusive group games → board games, role-playing, cooperative crafts
teamwork మరియు communication ప్రోత్సహించడం.
—
2. సామాజిక నైపుణ్యాల కోచింగ్ & మోడలింగ్ (Social Skills Coaching & Modeling)
1. Key social skills practice → home or small groups:
turn-taking, conversation initiation, emotion expression, problem-solving
role-playing → real-life interactions కు సన్నద్ధం చేయడం
2. Peer pairing → strong social skills ఉన్న పిల్లలతో కాపిలు (observe & participate)
సహజంగా నేర్చుకోవడానికి
—
3. మద్దతు కలిగిన కమ్యూనికేషన్ టూల్స్ (Supportive Communication Tools & Supports)
1. Visual supports → social stories, communication cards, emotion flashcards
social rules, expectations, emotions స్పష్టంగా చూపించడం
2. Stress management teaching → anxiety / overwhelm signs గుర్తించడం
breaks తీసుకోవడానికి అనుమతించడం → social situations లో stress తగ్గించడం
—
4. సహానుభూతి & ఇన్క్లూజన్ (Building Empathy & Inclusivity)
1. Neurotypical children education → neurodiversity గురించి అవగాహన & acceptance
interactions positive & inclusive కావడానికి
2. Autistic / ADHD children training → empathy & reciprocity
others’ feelings & social cues ను అర్థం చేసుకోవడం.
13). ADHD / ఆటిజం ఉన్న పిల్లలను సాధారణ (Neurotypical) పిల్లలతో మిళితం చేయడానికి అవసరమైన కార్యకలాపాలు
A).
ADHD లేదా ఆటిజం ఉన్న పిల్లలను సాధారణ పిల్లలతో సమర్థవంతంగా (effectively) మిళితం చేయడానికి, వివిధ సామాజిక సమగ్రత (social integration) కార్యకలాపాలు సిఫార్సు చేయబడతాయి. ఇవి సామాజిక నైపుణ్యాలు, కమ్యూనికేషన్, పియర్ ఇంటరాక్షన్ పెంచడానికి మరియు సెన్సరీ అవసరాలను పరిగణలోకి తీసుకుంటాయి.
—
1. సామాజిక నైపుణ్యాల కార్యకలాపాలు (Social Skill Activities)
1. Staring contests, face games, name games, role play, sharing time
Structure కలిగిన social interactions ద్వారా social communication & turn-taking skills అభివృద్ధి చేయడం.
2. Social stories, video modeling, emotion cards
భావాలను గుర్తించడం (emotional recognition) మరియు సరైన సామాజిక ప్రతిస్పందనలు (appropriate social responses) నేర్పడం.
3. Play therapy & integrated play groups
Neurotypical kids (“expert players”) మరియు ADHD/Autistic kids (“novice players”) కలిసి ఆటలు ఆడడం → symbolic & social play ప్రాక్టీస్ చేయడం
ఒక పెద్దవారి (adult) మద్దతుతో
—
2. సంఘటిత గ్రూప్ కార్యకలాపాలు (Structured Group Activities)
1. Group classes (music, art, sports) → structured social environment
సామాజిక నైపుణ్యాలు మరియు peer interaction అభివృద్ధి
2. Small lunch groups with structured topic discussions / games (Uno, etc.)
Social situations manageable భాగాలుగా విభజించి communication ప్రోత్సహించడం
3. Sports clubs, art classes, community service projects
Natural settings లో social engagement కోసం
—
3. సెన్సరీ అవసరాల పరిగణన (Sensory Considerations)
1. Autism / ADHD పిల్లలకు సాధారణంగా ఉన్న సెన్సరీ సెన్సిటివిటీ (sensory sensitivities) పరిగణలోకి తీసుకోవడం
Activities & environments ను ఎంచుకోడం → overstimulation నివారించడం
2. Movement activities adapted to sensory needs → focus & social participation మెరుగుపరచడం
—
4. Peer Modeling & Support
1. Autistic/ADHD kids ను strong social skills ఉన్న peers తో జత చేయడం
Natural social learning ప్రోత్సహించడం
Isolation అనుభూతి తగ్గించడం
2. Positive social behaviours reinforcement → praise & rewards → engagement ప్రోత్సహించడం
—
5. Community-Based Interaction
1. Local parks/playgrounds regular visits → informal social exposure & practice
2. Participation in community events → diverse social competence అభివృద్ధి.
